ترک خوردگی در کشش عمیق زمانی رخ می دهد که کرنش کششی موضعی از ظرفیت شکل دهی ورق فلز فراتر رود. شکست ممکن است به صورت نازک شدن یا نازک شدن شدید گردن قبل از تبدیل شدن به شکاف قابل مشاهده در نزدیکی شعاع پانچ، گوشه، دیوار یا انتقال فلنج شروع شود. اصلاح موثر به چیزی بیش از صیقل دادن ناحیه آسیب دیده نیاز دارد. این مقاله نحوه شناسایی منبع ترک های عمیق و تعادل جریان مواد، هندسه ابزار و شرایط فرآیند را توضیح می دهد.
چرا ورق فلز در حین کشش عمیق ترک می خورد؟
ورق فلز زمانی ترک می خورد که ماده نتواند تغییر شکل پلاستیکی کافی برای تکمیل شکل مورد نیاز را ایجاد کند. منطقه پرخطر سریعتر از زمانی که مواد می توانند در آن جریان پیدا کنند، کشش کششی را تجربه می کند و باعث نازک شدن موضعی، گردن و در نهایت شکاف می شود.
مشاركت كنندگان متداول عبارتند از: عمق كشش بيش از حد، جريان محدود مواد، شعاع ابزار كوچك، نيروي نگهدارنده خالي بالا، هندسه خالي نامناسب، روانكاري ناكافي، تنوع مواد، وضعيت نامناسب سطح، و توالي شكل دهي نامتعادل.
عوامل متعددی ممکن است با هم عمل کنند. برای مثال، شعاع پانچ حاشیه ای تنها زمانی ممکن است ترک ایجاد کند که ضخامت مواد به حد پایینی نزدیک شود یا روانکاری ناسازگار شود.
معمولاً ترک های عمیق در کجا ظاهر می شوند؟
محل و جهت ترک کمک می کند تا مشخص شود کدام شرایط شکل دهی نیاز به توجه دارد. تیم های ابزار باید به جای ارزیابی تنها جزء تکمیل شده، قطعه را در هر مرحله از فرآیند بازرسی کنند.
ترک در نزدیکی شعاع پانچ
شکاف در نزدیکی شعاع پانچ اغلب نشاندهنده کرنش کششی بیش از حد، شعاع بسیار کوچک، مهار بیش از حد در فلنج، روغنکاری ضعیف یا تامین ناکافی مواد است. یک نوار نازک ممکن است قبل از ایجاد ترک قابل مشاهده ظاهر شود.
ترک در گوشه های مستطیل شکل
قسمت های مستطیلی و نامنظم فشار را در اطراف گوشه هایی متمرکز می کنند که مواد باید در بیش از یک جهت جریان داشته باشند. هندسه گوشه های تنگ، مقاومت در برابر مهره های کششی ناهموار، توسعه ضعیف خالی، یا تماس نامتقارن بایندر می تواند یک ناحیه را بیش از حد بارگذاری کند.
جداره جانبی شکافته می شود
شکاف های دیواره جانبی ممکن است به دلیل کشش بیش از حد در طول کشش، سنگ زدگی سطح، شعاع ابزار آسیب دیده، فاصله ناهموار، یا ترک ایجاد شده در مرحله اولیه و بزرگ شدن در طول شکل گیری بعدی باشد.
ترک در لبه های بریده شده یا سوراخ شده
نقص لبه، سوراخ شدن، فاصله ناکافی بین یک سوراخ و ناحیه شکلدهی، یا یک توالی برش نامطلوب میتواند به نقطه شروع ترک تبدیل شود. هنگامی که ترک در لبه موجود شروع می شود، کیفیت لبه و عملکرد قبلی باید بررسی شود.
| شکست مشاهده شده | علت احتمالی | بررسی اولیه |
|---|---|---|
| ترک در شعاع پانچ | شعاع کوچک، مهار زیاد یا روانکاری ناکافی | شعاع، جریان مواد و وضعیت سطح را بررسی کنید |
| فقط در یک گوشه تقسیم کنید | جریان ناهموار، تماس بایندر یا محل خالی | لکه بینی را بررسی کنید، مهره ها و موقعیت خالی را بکشید |
| تغییر ترک بین کویل های مواد | ضخامت یا تغییر خواص مکانیکی | گواهی ها و اندازه گیری های دریافتی را مقایسه کنید |
| اسپلیت از یک لبه بریده شده پیروی می کند | آسیب لبه، سوراخ شدن یا توالی عملکرد ضعیف | قبل از فرم دادن، لبه را بررسی کنید |
| نوار نازک شدن طولانی قبل از شکست | کشش موضعی بیش از حد | اندازه گیری ضخامت و بررسی توزیع کرنش |
| قبل از ترک خوردن، خراش ایجاد می شود | سطوح تماس و کاربرد روان کننده را بررسی کنید |
چگونه باید یک ترک عمیق را تشخیص داد؟
تشخیص باید عملیات دقیق و شرایط شکل گیری که در آن نازک شدن شروع می شود را مشخص کند. کرک نهایی ممکن است نشان ندهد که مشکل اصلی از کجا شروع شده است.
- از هر مرحله ترسیم، محدود کردن، پیرایش و سوراخ کردن قطعات را جمع آوری کنید.
- محل ترک را نسبت به جهت خالی و چرخش علامت گذاری کنید.
- ضخامت اطراف شکست و نواحی قابل قبول نزدیک را اندازه گیری کنید.
- چندین قسمت متوالی را به جای یک نمونه ناموفق مقایسه کنید.
- ابعاد، موقعیت و جهت مواد خالی را مرور کنید.
- نیروی نگهدارنده خالی، فشار بالشتک، ارتفاع قالب و روانکاری را ثبت کنید.
- شعاعهای پانچ و قالب را از نظر ضربه زدن، سایش، فرورفتگی و جهت پرداخت بررسی کنید.
- تماس بایندر و توزیع فشار را با استفاده از روش های لکه بینی بررسی کنید.
- دسته مواد فعلی را با مواد پذیرفته شده قبلی مقایسه کنید.
در صورت در دسترس بودن، اندازهگیریهای بخش، تجزیه و تحلیل حد شکل، تجزیه و تحلیل شبکهای دایرهای، یا اسکن سهبعدی میتوانند شواهد بیشتری درباره محل متمرکز شدن کرنش فراهم کنند.
نیروی نگهدارنده خالی چگونه بر ترک خوردگی تأثیر می گذارد؟
نیروی نگهدارنده خالی نحوه حرکت مواد از فلنج به داخل حفره قالب را کنترل می کند. نیروی بیش از حد جریان به داخل را محدود می کند و دیوار و نواحی با شعاع پانچ را مجبور می کند تا به شدت کشیده شوند. این می تواند نازک شدن و شکافتن موضعی ایجاد کند.
کاهش نیرو ممکن است تامین مواد را بهبود بخشد، اما مهار ناکافی می تواند باعث ایجاد چین و چروک در فلنج یا دیواره جانبی شود. بنابراین تنظیم صحیح باید در یک پنجره فرآیند که هم ترک خوردگی و هم کمانش را کنترل می کند، باقی بماند.
نیروی کل تنها مورد توجه نیست. تماس ناهموار چسب یا فشار بالشتک ممکن است در یک ناحیه محدودیت بیش از حد ایجاد کند در حالی که ناحیه دیگر تحت کنترل باقی بماند. توزیع فشار موضعی باید قبل از تغییر تنظیمات کلی بررسی شود.
چگونه می توان مهره های کشیده را برای جلوگیری از شکافتن تنظیم کرد؟
مهره های رسم جریان مواد را در اطراف محیط خالی تنظیم می کند. مقاومت بیش از حد مهره در نزدیکی یک منطقه ترک خورده می تواند مانع از رسیدن مواد کافی به آن منطقه شود. ارتفاع مهره، شعاع، فاصله، موقعیت و زمان درگیری ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد.
کاهش مقاومت به صورت موضعی می تواند عرضه مواد را افزایش دهد، اما تغییر باید در کل قسمت ارزیابی شود. محدودیت خیلی کم ممکن است باعث ایجاد چین و چروک، حرکت ابعادی یا تجمع بیش از حد مواد در جای دیگر شود.
برای اجزای نامنظم، مناطق مختلف اغلب به مقاومت جریان متفاوتی نیاز دارند. طراحی یکنواخت مهره همیشه مناسب نیست.
شعاع پانچ و دای چه تاثیری بر ترک خوردن دارد؟
شعاع های کوچک باعث افزایش کرنش خمشی و خم نشدنی می شوند و می توانند فشار تماس را متمرکز کنند. افزایش شعاع مناسب ممکن است جریان مواد را بهبود بخشد و نازک شدن موضعی را کاهش دهد. با این حال، تغییرات شعاع بیش از حد می تواند هندسه، کنترل مواد و ابعاد نهایی را تغییر دهد.
شعاع فیزیکی باید با طراحی ابزار تایید شده مقایسه شود. ماشینکاری نادرست، پرداخت، تعمیر، تجمع پوشش یا سایش ممکن است شعاع موثر را تغییر دهد یا یک نقطه بلند محلی ایجاد کند.
سطوح ابزار باید در جهت جریان مواد صاف باشد. علائم پولیش متقاطع، گالینگ، پیکاپ، فرورفتگی یا انتقال تیز می توانند اصطکاک را افزایش دهند و حتی زمانی که شعاع اسمی درست است، شکاف را آغاز کنند.
آیا ترخیص قالب باعث ایجاد ترک های عمیق می شود؟
فاصله ناکافی یا ناهموار می تواند ورق را نیشگون بگیرد، اصطکاک را افزایش دهد، اتوی ناخواسته ایجاد کند و فشار را در دیوار متمرکز کند. همچنین ممکن است قبل از نمایان شدن ترک باعث ایجاد خراش یا کاهش ضخامت شود.
ترخیص باید منعکس کننده ضخامت واقعی مواد و وضعیت فرم دهی یا اتو مورد نظر باشد. تراز ابزار، انحراف اجزا، دقت ماشینکاری و مونتاژ باید در اطراف نمایه کامل بررسی شود نه در یک مکان قابل دسترس.
طراحی خالی و جهت گیری متریال چگونه بر شکافتن تأثیر می گذارد؟
خالی باید مواد کافی را برای هر ناحیه تشکیل دهنده بدون ایجاد تجمع بیش از حد در جای دیگر تامین کند. یک قسمت خالی کوچک یا ضعیف ممکن است گوشه یا دیوار را از بین ببرد، در حالی که یک قسمت خالی بزرگ ممکن است به مهار بیش از حد نیاز داشته باشد و نقص های دیگری ایجاد کند.
برای قطعات غیر متقارن، طرح خالی بهینه شده ممکن است دارای فواصل مختلف لبه در اطراف محیط خود باشد. جهت غلتش نیز باید کنترل شود زیرا ناهمسانگردی ورق می تواند کشش، نازک شدن، گوشواره شدن و محل ترک را تغییر دهد.
لبه های خالی باید عاری از سوراخ های شدید، بریدگی ها و آسیب های حمل و نقل باشند. عیوب لبه می توانند به عنوان متمرکز کننده تنش در طول شکل گیری عمل کنند.
خواص مواد چگونه بر ترک های عمیق کشش تأثیر می گذارد؟
درجه مواد به تنهایی هر ویژگی تشکیل دهنده را توصیف نمی کند. استحکام تسلیم، استحکام کششی، ازدیاد طول، رفتار سخت شدنی، ناهمسانگردی، وضعیت سطح و ضخامت واقعی همگی بر قابلیت کشش تأثیر میگذارند.
یک فرآیند توسعه یافته با یک دسته مواد ممکن است زمانی که دسته تایید شده دیگری به پایان نامطلوب کمتری از مشخصات برسد، شکست بخورد. گواهی های مواد، اندازه گیری ضخامت، و داده های مربوط به خواص مکانیکی باید زمانی که ترک ها پس از تعویض سیم پیچ ظاهر می شوند، بررسی شوند.
جایگزینهای مواد تایید نشده نباید بدون بازبینی معرفی شوند، زیرا جبران خسارت ایجاد شده برای یک ماده ممکن است به طور قابل اعتماد به ماده دیگر منتقل نشود.
روغن کاری چگونه از ترک خوردن جلوگیری می کند؟
روانکاری اصطکاک را کاهش می دهد و به جریان مواد در سراسر بایندر، شعاع قالب و سطح پانچ کمک می کند. روانکاری ناکافی یا ناسازگار میتواند بار شکلدهی را افزایش دهد، جریان را محدود کند، باعث گند زدگی و کرنش متمرکز شود.
نوع روانکار، ویسکوزیته، کمیت، ناحیه کاربرد و روش کاربرد باید مستند باشد. استفاده از روان کننده بیشتر در همه جا لزوماً صحیح نیست زیرا برخی از مناطق ممکن است به اصطکاک کنترل شده برای جریان مواد پایدار نیاز داشته باشند.
تمیزی ابزار نیز مهم است. آلودگی، پیکاپ فلز، روان کننده خشک شده یا ذرات جاسازی شده می تواند اصطکاک موضعی را تغییر داده و به سطح ورق آسیب برساند.
آیا می توان توالی شکل گیری را تغییر داد؟
هنگامی که تغییر شکل بین چندین عملیات کنترل شده تقسیم می شود، یک شکل عمیق ممکن است پایدارتر باشد. یک کشش میانی، ترسیم مجدد، پیشفرم یا مجدد میتواند کرنش را به تدریج توزیع کند و بار را در یک منطقه بحرانی کاهش دهد.
تغییر توالی ممکن است به ایستگاه های اضافی، طول ابزار، ظرفیت پرس و زمان توسعه نیاز داشته باشد. بنابراین باید در اوایل در نظر گرفته شودطراحی ابزار مهر زنینه تنها پس از ساخت ابزار.
چگونه شبیه سازی شکل دهی به جلوگیری از ترک خوردن کمک می کند؟
شبیهسازی تشکیل CAE میتواند نازک شدن، غلظت کرنش، عدم تعادل جریان مواد، خطر چروک شدن و شکافتن احتمالی قبل از برش فولاد ابزار را پیشبینی کند. مهندسان می توانند اشکال خالی، شعاع ها، ترسیم مهره ها، شرایط صحافی و توالی عملیات را با هم مقایسه کنند.
نتایج قابل اعتماد به داده های مناسب مواد، ضخامت ورق، مفروضات اصطکاک، حرکت ابزار، نیروی بایندر و تنظیمات مش نیاز دارند. شبیهسازی باید توسعه فرآیند را هدایت کند، اما باید از طریق آزمایش فیزیکی با استفاده از مواد تولید نماینده تأیید شود.
چه اقدامات اصلاحی باید در نظر گرفته شود؟
اصلاح باید ضمن حفظ کنترل چین و چروک، برگشت فنری، وضعیت سطح و ابعاد نهایی، به علت تایید شده رسیدگی کند. اقدامات ممکن عبارتند از:
- کاهش نیروی بیش از حد نگهدارنده خالی یا اصلاح توزیع آن
- کاهش مقاومت در برابر مهره های کششی در نزدیکی یک منطقه گرسنگی مواد
- افزایش شعاع پانچ یا قالب نامناسب
- پرداخت یا ترمیم سطوح تماس آسیب دیده
- اصلاح ترخیص ناکافی یا ناهموار قالب
- بهینه سازی اندازه، طرح کلی، موقعیت یا جهت چرخش خالی
- بهبود نوع روانکاری یا سازگاری کاربرد
- افزودن یک عملیات قرعه کشی، پریفرم یا رسم مجدد
- بازنگری در هندسه محصول محلی زمانی که تغییرات طراحی مجاز است
- استفاده از موادی که با محدوده خاصیت شکل دهی تایید شده مطابقت دارد
تنها یک تنظیم کنترل شده باید در زمانی که عملی است ارزیابی شود. تغییرات غیرمستند همزمان، تأیید این که کدام عمل نقص را اصلاح کرده است، دشوار می کند.
چگونه باید تصحیح را تایید کرد؟
یک تصحیح موفقیت آمیز باید شکل گیری پایدار را در نمونه های متوالی و شرایط مواد نماینده نشان دهد. برداشتن ترک قابل مشاهده از یک قسمت آزمایشی کافی نیست.
- چندین نمونه را تحت تنظیمات مطبوعاتی و ابزارسازی مستند اجرا کنید.
- حداقل ضخامت را در ناحیه شکست قبلی اندازه گیری کنید.
- قبل از اینکه ترک قابل مشاهده رخ دهد، قطعه را از نظر وجود گردن بررسی کنید.
- اطمینان حاصل کنید که چین و چروک های جدید یا نقص های سطح ظاهر نشده اند.
- بعد از آزاد شدن قطعه، ابعاد بحرانی را اندازه گیری کنید.
- عملیات پیرایش، سوراخ کردن و مهار کردن بعدی را بررسی کنید.
- پس از تغییرات مواد مرتبط، اعتبارسنجی را تکرار کنید.
- ویرایش نهایی ابزار و پنجره فرآیند تایید شده را ضبط کنید.
اعتبارسنجی ابعادی نیز باید بازیابی الاستیک را در نظر بگیرد. اصلاح جریان مواد می تواند تنش باقیمانده و تاثیر را تغییر دهدپشت فنری در قسمت مهر شده.
نتیجه گیری
ترک در کشش عمیق ناشی از کرنش کششی موضعی بیش از حد است و اغلب با نازک شدن شدید یا گردن شدن پیش می آید. دلایل رایج عبارتند از: جریان محدود مواد، مقاومت بیش از حد در نگهدارنده یا مهره کششی، شعاع کوچک، فاصله نامناسب، روانکاری ضعیف، مشکلات طراحی خالی، آسیب سطح، و تنوع مواد.
تیم های ابزار باید عملیاتی را که در آن نازک شدن شروع می شود شناسایی کنند، شرایط واقعی فرآیند را مستند کنند و عرضه مواد را در مقابل کنترل چین و چروک متعادل کنند. به درستی مهندسی شده استطراحی عمیقباید کرنش و جریان مواد قابل قبول را در محدوده تولید مورد انتظار حفظ کند.
تیم های پروژه می توانندنقشه های قطعات، داده های مواد، نمونه های مرحله شکل گیری، اندازه گیری ضخامت و عکس های نقص را ارسال کنیدبرای یک بررسی اولیه DFM و فرآیند ترسیم عمیق.
